Legitieme portie onder oude erfrecht
Welk erfrecht is van toepassing wanneer het testament is opgemaakt vóór ingang nieuwe erfrecht en er nú sprake is van erven? Wat is het percentage van de legitieme portie volgens het oude erfrecht? Het volgende is het geval: drie broers erven van hun moeder, die al weduwe was. Volgens haar testament heeft één broer slechts recht op zijn legitieme portie.
Een van de kwesties die bij de invoering van het nieuwe erfrecht aan de orde kwam was die van de uitleg van testamenten waarin de betrokkene in zijn testament onder het oude erfrecht kinderen slechts een legitiem portie toebedeelde. Indien moeder onder het nieuwe erfrecht is overleden, dan is de vraag wat de bedoeling van haar beschikking was. Moet bij de bepaling van de grootte van de legitieme portie het oude of het nieuwe erfrecht uitsluitsel geven? Hier is geen duidelijk overgangsrecht maar de uitlegregeling van toepassing. Bij de uitleg van een testament moet men letten op de omstandigheden waaronder het testament is gemaakt. Bij de parlementaire behandeling destijds is aangegeven dat als omstandigheid heeft te gelden dat de uiterste wil onder het oude erfrecht is opgemaakt zodat ook het oude erfrecht bij de uitleg voor ogen moet worden gehouden. In het onderhavige geval zijn er drie kinderen. In het oude erfrecht is de legitieme portie dan 1/4 deel. Onder het nieuwe recht zou dat slechts 1/6 deel zijn. Het is echter de vraag wat de wens van de overleden moeder zou zijn geweest en of zij met het toebedelen van slechts het legitieme deel aan één kind heeft beoogd hem of haar zo min mogelijk na te laten. Er werd dan ook destijds geadviseerd om de testamenten aan te vullen met de bepaling dat het kind in de legitieme wordt gesteld volgens de wet geldend ten tijde van het overlijden. Als dat niet is gebeurd, moet men in principe van het oude erfrecht uitgaan. Het zou anders zijn indien de overledene in het testament alleen twee kinderen tot enig erfgenamen had benoemd. Dan is het testament duidelijk en is uitleg niet aan de orde. De hoofdregel geldt dan weer dat het nieuwe erfrecht onmiddellijke werking heeft en dat een eventueel beroep van het 'uitgesloten' kind op zijn legitieme deel naar nieuw recht moet worden berekend. (M.m.v. notariskantoor van Ravesteyn & van der Wee in Rotterdam) |